Gia Lai quyết liệt phòng, chống bệnh Dại, hướng tới không còn người tử vong vào năm 2030
Bệnh Dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong gần như 100% khi phát bệnh. Trong khi đó, bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả thông qua quản lý chặt đàn chó, mèo, tiêm vắc xin đầy đủ và bảo đảm người bị phơi nhiễm được điều trị dự phòng kịp thời. Trước yêu cầu đó, tỉnh Gia Lai đã ban hành Quyết định số 3696/QĐ-UBND ngày 28/8/2026 về việc ban hành Kế hoạch phòng, chống bệnh Dại giai đoạn 2026-2030, xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ và các giải pháp trọng tâm nhằm kiểm soát bệnh Dại trên động vật, giảm nguy cơ lây truyền sang người và từng bước đưa Gia Lai trở thành địa bàn có nguy cơ thấp về bệnh Dại.
Đặt mục tiêu rõ, hành động quyết liệt
Kế hoạch phòng, chống bệnh Dại giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu chung là nâng cao trách nhiệm của chính quyền các cấp, ngành chức năng, tổ chức, cá nhân và người dân; kiểm soát hiệu quả bệnh Dại trên đàn chó, mèo và nguy cơ lây truyền sang người; bảo đảm người bị phơi nhiễm được phát hiện, tư vấn và điều trị dự phòng kịp thời, đầy đủ, an toàn, phấn đấu không có người tử vong vì bệnh Dại vào năm 2030.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh phấn đấu quản lý trên 90% số hộ nuôi và số chó, mèo; tiêm vắc xin Dại đạt tối thiểu 80% tổng đàn trong giai đoạn 2026-2030; trên 90% xã, phường giám sát chó, mèo mắc hoặc nghi mắc bệnh Dại. Đồng thời, đến năm 2030, phấn đấu xây dựng 08 vùng an toàn dịch bệnh Dại cấp xã tại các phường Quy Nhơn, Pleiku, Quy Nhơn Nam, Bình Định, Bồng Sơn, Diên Hồng, An Khê và xã Nhơn Châu.
Đối với phòng, chống bệnh Dại ở người, 100% xã, phường phải thực hiện truyền thông nguy cơ hằng năm; 100% người bị chó, mèo hoặc động vật có vú cắn, cào, có nguy cơ phơi nhiễm khi đến cơ sở y tế được xử trí, tư vấn, điều trị và theo dõi; ít nhất 90% người phơi nhiễm được điều trị dự phòng sau phơi nhiễm theo hướng dẫn chuyên môn.
Quản lý đàn chó, mèo là giải pháp then chốt
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được tỉnh xác định là quản lý chặt đàn chó, mèo ngay từ cơ sở. Chủ nuôi có trách nhiệm đăng ký, khai báo việc nuôi chó, mèo với UBND cấp xã; thực hiện nuôi nhốt trong khuôn viên gia đình, khi đưa chó ra ngoài phải xích, rọ mõm và có người dắt; đồng thời thực hiện tiêm vắc xin Dại định kỳ hằng năm.
UBND các xã, phường có trách nhiệm thống kê, lập danh sách hộ nuôi, cập nhật số lượng chó, mèo; tổ chức kiểm tra, xử lý chó thả rông, chó không được quản lý hoặc chưa tiêm phòng. Căn cứ tình hình thực tiễn tại địa phương để quyết định thành lập đội bắt chó thả rông, chó không đeo rọ mõm, nghi mắc Dại, cưỡng chế tiêm vắc xin Dại cho chó, mèo. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định pháp luật trong việc nuôi, quản lý chó mèo; kiểm tra, xử lý nghiêm đối với trường hợp không tuân thủ quy định trong việc nuôi, quản lý chó, mèo để xảy ra hậu quả nghiêm trọng theo quy định của pháp luật.
Cùng với quản lý đàn, tiêm vắc xin phải được xác định là giải pháp nền tảng. Hằng năm, các địa phương tổ chức tiêm phòng cho toàn bộ đàn chó, mèo thuộc diện tiêm, phấn đấu đạt tối thiểu 80% tổng đàn; đồng thời rà soát, tiêm bổ sung cho chó, mèo mới nuôi hoặc đã hết thời gian miễn dịch. Sau tiêm, chó, mèo được lập danh sách quản lý và áp dụng hình thức nhận diện phù hợp để phục vụ giám sát.
Tăng cường giám sát, chuyển đổi số và phối hợp liên ngành
Gia Lai sẽ đẩy mạnh giám sát bệnh Dại trên động vật, kết hợp giám sát thụ động thông qua cộng đồng với giám sát chủ động tại các địa bàn có nguy cơ cao, nơi có tổng đàn chó, mèo lớn và các địa phương xây dựng vùng an toàn dịch bệnh. Công tác lấy mẫu, xét nghiệm, giám sát sau tiêm phòng và xây dựng bản đồ dịch tễ được chú trọng nhằm phát hiện sớm nguy cơ và chủ động xử lý.
Đáng chú ý, tỉnh định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý đàn chó, mèo, tình hình dịch bệnh và kết quả tiêm phòng; từng bước hình thành hệ thống báo cáo trực tuyến, tạo cơ sở dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành và cảnh báo nguy cơ.
Công tác phòng, chống bệnh Dại cũng được triển khai theo phương châm “Một sức khỏe”, tăng cường phối hợp giữa ngành Nông nghiệp và Môi trường với ngành Y tế, chính quyền cơ sở và các lực lượng liên quan. Khi phát hiện động vật nghi mắc bệnh hoặc có trường hợp người bị phơi nhiễm, thông tin phải được chia sẻ kịp thời để đồng thời truy tìm nguồn lây, rà soát người có nguy cơ và xử lý ổ dịch.
Song song với đó là đổi mới công tác tuyên truyền, tập trung vào vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trẻ em và các địa bàn có nguy cơ cao. Người dân cần được trang bị kiến thức đơn giản, dễ nhớ, dễ thực hiện: không để chó thả rông, chủ động tiêm vắc xin cho chó, mèo và phải đến cơ sở y tế ngay khi bị động vật cắn, cào hoặc có nguy cơ phơi nhiễm.
Với mục tiêu rõ ràng, giải pháp đồng bộ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, Gia Lai đang chuyển mạnh từ xử lý bị động sang phòng ngừa chủ động, lấy quản lý đàn chó, mèo và tiêm phòng làm nền tảng, lấy giám sát – cảnh báo sớm làm trọng tâm và lấy bảo vệ tính mạng, sức khỏe người dân làm mục tiêu cao nhất. Quyết tâm không để xảy ra người tử vong vì bệnh Dại vào năm 2030 sẽ chỉ trở thành hiện thực khi chính quyền, ngành chức năng và mỗi người dân cùng hành động từ những việc cụ thể, thiết thực ngay tại cộng đồng.
Thùy Vân, CCCNTY
(Bài viết được đăng tại trang 09 – Bản tin Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, tin tuần, từ ngày 14-20/9/2026)